Nedir?

İşletim sistemleri nelerdir?

İşletim sistemi, bilgisayarda çalışan, bilgisayar donanım kaynaklarını yöneten ve çeşitli uygulama yazılımları için yaygın servisleri sağlayan bir yazılımlar bütünüdür.

İşletim sistemi, uygulama kodları genellikle direkt donanım tarafından yürütülmesine rağmen, girdi-çıktı, bellek atama gibi donanım fonksiyonları için uygulama programları ve bilgisayar donanımı arasında aracılık görevi yapar. Bugün kişisel bilgisayar dünyasında değişik işletim sistemleri kullanılıyor.

Microsoft’un IBM uyumlu PC’ler için ürettiği MS-DOS, Windows, Windows NT, Windows2000 işletim sistemleri ayrı, Apple Macintosh’un işletim sistemleri ayrı, yine IBM uyumlu PC’lerde kullanılan IBM OS/2 Warp, Linux ve Unix işletim sistemleri ayrı. Üstelik her birinin farklı sürümleri var. Bunlardan günümüzde IBM uyumlu PC’lerde en yaygın kullanılanı Microsoft Windows olmakla birlikte son yıllarda Linux kullanımı da artmıştır. Önceleri çeşitli sürümleri ile DOS (Disk Operating System) işletim sistemi üzerine yüklenen bir Grafik Kullanıcı Arabirimi (GUI-Graphical User Interface) olan, yani PC’mizi DOS üzerinde daha rahat kullanabilmemiz için grafiksel öğeler getiren Windows, uzun bir süre sonra Windows 95 sürümü adıyla işletim sistemi unvanını edindi(aslında Windows NT, gerçek anlamda ilk Windows işletim sistemidir).

PC’lerin ağ ortamında kullanımı içinse Novell Netware gibi işletim sistemleri geliştirildi. Ancak daha sonra Windows NT ve Windows 95’e gelişmiş ağ özellikleri eklendi. İşletim sistemi, bilgisayarın açılışı esnasında hafızaya yüklenen ve yüklendikten sonra diğer yazılımların çalışması için bir temel görevi gören bir yazılımdır. Diğer yazılımlara genel olarak “uygulama” yazılımları adı verilir. Uygulama yazılımları, işletim sistemi tarafından sağlanan temel uygulama parçacıklarını çeşitli şekillerde kullanarak değişik gereksinimlere cevap vermektedirler. İşletim sistemi, bilgisayardaki programları ve verileri içeren, çeşitli yazılım kaynaklarını yürüten ve bilgisayar donanım kaynaklarını yöneten bir yazılımdır. İşletim sistemleri bilgisayar açıldığında bellek hafızasına(ram) atılıp oradan işlem yapmayı sağlar. Bellek hafızasına atılan işlemler işlemci tarafından işlenir ve bize işletim sistemi sayesinde görüntü sağlar. 

İşletim sistemleri sadece bilgisayar, video oyun konsolları, cep telefonları ve web sunucularında değil; arabalarda, beyaz eşyalarda hatta kol saatlerinin içinde bile yüklü olabilir. İşletim sistemleri işlevsellerinin genişliği ile değil, donanımı belli bir amaç doğrultusunda programlayabilme nitelikleriyle değerlendirilmelidir. 

En yaygın kullanılan işletim sistemlerine örnek olarak; Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android ve iOS örnek verilebilir.

İşletim sistemleri nasıl çalışır?

Bilgisayarımızın açma tuşuna basmamızla BIOS(açılır ekranı)’un açılıp donanım parçalarını tanıdıktan sonra hard diskten gelen verileri işlemeye başlamasıyla işletim sistemi kendini açmaya başlar. Açılış sırasında işletim sistemimiz kendisini belleğe atarak hafızadan çalışmaya başlar. Açıldıktan sonra ekran görüntüsü gelince, içerdeki uygulamalar açılmaya başlar. Bu uygulamaların açılmasının tamamlanmasından sonra çalışma işlemi bitmiş olup, işlem yapmaya başlarsınız.

İşletim sistemi görevleri nelerdir?

İşlem Yöntemi: Verilen işlemlerin belirli bir sırada ve zamanda uygulanmasını sağlar.

Bellek (Memory) Yöntemi: Bellekle ilgili denetleme ve organizasyon yapar. Belleğin dolu ve boş kısımlarını kontrol ederek, işlemler için gerekli belleği ayırır ve işlem bitince bu belleği boşaltır. Main Memory’e (Ana Bellek) gerekli yer kalmayınca yardımcı ek belleği kullanır.(Ek bellek: Disk, Disketv.b. gibi)

Giriş – Çıkış Birimleri Yönetimi: Bilgisayar ile çevre birimleri ( I / O Unit ) arasındaki veri alışverişini denetler. (Printer, Mouse, Scanner gibi)

Dosya (File) Yönetimi:Verilerin saklandığı dosyalarla ilgili çalışmayı yönetir. Dosya erişim , bilgi yazma – okuma gibi işlemleri düzenler.

İşletim sistemi çeşitleri nelerdir?

İşletim sistemleri kod yapısına ikiye ayrılır. Kapalı kaynak kodlu işletim sistemleri sistem yapısına müdahaleye kapalıdır ve işletim sistemi geliştirilemez. Açık kaynak kodlu işletim sistemleri ise her türlü müdahaleye açık ve geliştirilmeye müsait bir yapıya sahiptir. 

Kapalı kaynak kodlu işletim sistemleri

  • Microsoft Windows
  • Mac OS X
  • Chrome OS

Açık kaynak kodlu işletim sistemleri

  • Ubuntu
  • Centos
  • FreeDos32
  • GNU/Hurd
  • Haiku
  • NetBSD
  • ReactOS
  • Pardus (Türkiye)

Microsoft Windows: 

Kişisel bilgisayarlarda en çok tercih edilen işletim sistemidir. Microsoft Windows, 1981 yılında ilk olarak MS-DOS işletim sistemi üzerine IBM tarafından piyasaya sürülmüştür.  MS-DOS’un gelişmesiyle ilk Windows sürümü olan Windows 95 piyasaya çıkmıştır. Windows 95’ten 3 yıl sonra Windows 98 ile ilk olarak exe tabanlı uygulama yapılmıştır. 98’den sonra XP’nin hayatımıza girmesiyle yeni nesil işletim sistemleri şekillenmiştir. Masaüstü bilgisayarlarda Windows, diğer işletim sistemlerinden çok daha yaygın olarak kullanılmaktadır ve çeşitli araştırmalar Windows’un masaüstünde pazar payının %90 ile %98 arasında olduğunu göstermektedir. 

Mac OS X: 

Apple şirketi tarafından çıkarılan grafik ve animasyon üzerine yoğunlaşan kişiler tarafından tercih edilen bir işletim sistemi türüdür. Bu işletim sistemi Apple markası altında macbook, macbookpro, imac, macserver ve macbookair gibi kendi bilgisayarları üzerinde kurulu olarak gelir ve satın alınamaz. 

Chrome OS: 

Google tarafından Linux çekirdeği esas alınarak tasarlanmış bir işletim sistemidir.  Chrome şimdilik yeni bir işletim sistemidir. Şuanda Chrome sadece internet için hazırlanmış bir işletim sistemidir. 

Linux/GNU: 

Unix benzeri bir işletim sisteminin genel adıdır. Açık kaynak kodlu işletim sistemleridir. Bu işletim sistemi kol saatinden bilgisayara her işlevde kullanılır. Linux işletim sistemleri Windows, Mac gibi işletim sistemleri içerisinde ikinci bir işletim sistemi olarak çalışabilmektedir. Linux adı altında birçok açık kaynak kodlu işletim sistemi mevcuttur. Linux işletim sistemi kişiye özel kodlanabilir ve tasarlanabilir olması onu kişiye ait yapmaktadır. Ama Windows Kurulu bir işletim sisteminde olan programların birçoğu Linux işletim sisteminde yoktur. En kötü yanı da Windows ortamında kurulu olan programın Linux’ta çalışmamasıdır.

Hits: 0

Bilgisayar mühendisi, girişimci, okur-yazar, webmaster, yönetici, insan...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir